zaloguj si─Ö   |    mapa strony   |
RSS
SmodCMS

  1. II Wojna Światowa

W 1939 roku Stefan D─ůbrowski, profesor chemii fizjologicznej, zosta┼é wybrany na stanowisko rektora Uniwersytetu, jednak nie zdo┼éa┼é rozpocz─ů─ç kadencji w terminie. Po wybuchu II wojny ┼Ťwiatowej, w pierwszych dniach wrze┼Ťnia 1939 roku, powo┼éano Rad─Ö Uniwersytetu Pozna┼äskiego, której przewodnicz─ůcym zosta┼é prof. Bronis┼éaw Niklewski, fizjolog ro┼Ťlin. Celem Rady by┼éa ochrona mienia uniwersyteckiego. W dniu 21 wrze┼Ťnia 1939 roku podczas posiedzenia Rady Uniwersytetu Pozna┼äskiego do Collegium Minus wkroczy┼éo Gestapo. Zosta┼éy zamkni─Öte polskie szko┼éy wy┼╝sze, a naukowcom zabroniono prowadzenia dalszej dzia┼éalno┼Ťci. Wielu profesorów i pracowników naukowych uczelni uwi─Öziono i poddano eksterminacji w obozie zag┼éady Fort VII. Cz─Ö┼Ť─ç pracowników Uczelni przetrzymywano w obozach jenieckich, albo wywieziono do pracy w g┼é─ůb Niemiec. Równocze┼Ťnie z aresztowaniami w┼éadze okupacyjne rozpocz─Ö┼éy akcj─Ö wysiedle┼äcz─ů przenosz─ůc wielu profesorów do Generalnej Guberni. Nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e nawet w niemieckich obozach jenieckich prowadzona by┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç naukowa. Organizowane by┼éy m. in. ko┼éa rolników i le┼Ťników, wyg┼éaszano odczyty, opracowywano i wydawano podr─Öczniki.

W Poznaniu, z rozkazu Hitlera, Niemcy utworzyli 27 kwietna 1941 w┼éasny Reichsuniversität Posen z nowym, niemieckim personelem. Zadaniem tej uczelni by┼éo propagowanie hitlerowskiej ideologii na wschodzie.
W pocz─ůtkach okupacji znaczna cz─Ö┼Ť─ç ksi─Ögozbiorów UP oraz prac naukowych zosta┼éa spalona lub z premedytacj─ů zniszczona. Pozosta┼ée prace przechowywano w fortach lub ko┼Ťcio┼éach zaadoptowanych na magazyny.
W pa┼║dzierniku 1940 roku z inicjatywy Biura O┼Ťwiatowo – Szkolnego Ziem Zachodnich zosta┼é utworzony w Warszawie Uniwersytet Ziem Zachodnich (UZZ). 24 listopada 1940 roku otwarto w Warszawie pierwszy rok akademicki UZZ, tajnej uczelni, któr─ů tworzyli g┼éównie pracownicy naukowi Uniwersytetu Pozna┼äskiego wysiedleni z Wielkopolski. UZZ obejmowa┼é pocz─ůtkowo dwa wydzia┼éy. Twórc─ů i pierwszym rektorem konspiracyjnego UZZ by┼é prof. Ludwik Jaxa – Bykowski, biolog, jeden z pionierów pedagogiki eksperymentalnej, stoj─ůcy od 1927 roku na czele katedry pedagogiki na UP. Po trzech latach Uniwersytet skupia┼é sze┼Ť─ç wydzia┼éów. Wydzia┼é Rolniczo – Le┼Ťny powsta┼é w roku akademickim 1942/1943. Jego g┼éównym organizatorem, a pó┼║niej dziekanem by┼é prof. Tadeusz Chrz─ůszcz, kierownik Katedry Technologii Rolnej UP. W momencie aresztowania za┼╝y┼é trucizn─Ö, aby nie wyda─ç swoich wspó┼épracowników.

W warunkach konspiracyjnych profesorowie uniwersytetu podziemnego wykszta┼écili ponad 2000 studentów. W okresie najwi─Ökszego rozwoju, w 1943 roku, na UZZ zatrudnionych by┼éo 100 wyk┼éadowców i studiowa┼éo 700 osób. Kolejny rok – 1944 – to okres szczególnych prze┼Ťladowa┼ä. Z licznej grupy studentów zosta┼éy dwa komplety, które w┼é─ůczono do tajnej SGGW. Dzia┼éalno┼Ť─ç UZZ w Warszawie zosta┼éa przerwana przez wybuch Powstania Warszawskiego, w którym zgin─Ö┼éa niemal┼╝e po┼éowa pracowników UZZ. Dalsza dzia┼éalno┼Ť─ç prowadzona by┼éa przez filie Uniwersytetu w Cz─Östochowie, Kielcach, Krakowie i Sandomierzu. Równie┼╝ na terenie Pu┼éaw, pod szyldem Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego, prowadzone by┼éy wyk┼éady i ─çwiczenia. Wa┼╝n─ů rol─Ö w rozwoju tajnego Uniwersytetu odegra┼é prof. Zygmunt Pietruszczy┼äski, który podczas okupacji by┼é pracownikiem Instytutu. Dzi─Öki temu móg┼é prowadzi─ç dzia┼éalno┼Ť─ç konspiracyjn─ů. Przyjmowa┼é studentów na komplety, egzaminowa┼é lub kierowa┼é do innych profesorów.

Podczas wojny, spo┼Ťród pracowników Wydzia┼éu Rolniczo – Le┼Ťnego zgin─Ö┼éo 12 osób, w tym 5 profesorów: Tadeusz Chrz─ůszcz, Tadeusz Wielgosz, Ryszard Biehler, Stefan Studniarski i Edward Ralski. Z maj─ůtku katedr ocala┼éo bardzo ma┼éo, wiele z nich straci┼éo wszystko. W ko┼äcowym okresie walk z okupantem niemieckim pracownicy przedwojennego Wydzia┼éu rozpocz─Öli ratowanie mienia nale┼╝─ůcego do Uczelni. Dzi─Öki temu mo┼╝na by┼éo w szybkim czasie przyst─ůpi─ç do odbudowy Wydzia┼éu i uruchomi─ç dzia┼éalno┼Ť─ç naukowo – dydaktyczn─ů zaraz po ustaniu dzia┼éa┼ä wojennych. Pod koniec 1945 roku na Wydziale Rolniczo – Le┼Ťnym pracowa┼éo 18 profesorów, 8 docentów i zast─Öpców profesorów oraz 49 adiunktów i asystentów.

Szczególne zas┼éugi dla odbudowy Uniwersytetu mieli pierwsi powojenni dziekani: profesorowie: Zygmunt Pietruszczy┼äski, Feliks Terlikowski, Stefan Barbacki oraz Kazimierz Suchecki.


┼╣ród┼éa

  1. Broda J. (1970): Historia Studiów Rolniczych i Le┼Ťnych w Poznaniu w latach 1919-1969, Dzieje Akademickich Studiów Rolniczych i Le┼Ťnych w Wielkopolsce w latach 1919-1969, Pozna┼ä
  2. Cali┼äski T. (1982): Zarys historii akademickich studiów rolniczych i le┼Ťnych w Poznaniu i tradycji naukowych Akademii Rolniczej w Poznaniu. Odczyt wyg┼éoszony w styczniu 1982 na spotkaniu z nauczycielami akademickimi Akademii Rolniczej w Poznaniu
  3. Akademia Rolnicza w Poznaniu w XXX-leciu Polski Ludowej, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, tom specjalny LXXV, Poznań 1973
  4. 60 lat Akademickich Studiów w Poznaniu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, tom specjalny CXXXV, Pozna┼ä 1981
  5. ┼╗ycie Uniwersyteckie nr 5, UAM 2009

Opracowała: Małgorzata Graczyk

Wersja do druku