zaloguj si─Ö   |    mapa strony   |
RSS
SmodCMS

  1. Szkoła Haliny

Karol Marcinkowski by┼é jednym z inicjatorów powo┼éania Spó┼éki Akcyjnej Bazar w 1838 roku. Celem spó┼éki by┼éo rozwijanie polskiego przemys┼éu, handlu i rolnictwa. Jednym z aspektów dzia┼éalno┼Ťci Bazaru by┼éo utworzenie Komitetu Rolniczego, który rozpocz─ů┼é starania o otwarcie szko┼éy rolniczej. Niestety, dzia┼éania Komitetu pod przewodnictwem Dezyderego Ch┼éapowskiego maj─ůce na celu za┼éo┼╝enie szko┼éy rozbija┼éy si─Ö o negatywne stanowisko zaborców. W roku 1861 powsta┼éo Centralne Towarzystwo Gospodarcze i jego Zarz─ůd ponownie wznowi┼é starania o utworzenie szko┼éy rolniczej. Prace nad realizacj─ů projektowanej szko┼éy opiera┼éy si─Ö w g┼éównej mierze na ofiarno┼Ťci finansowej Tytusa i Jana Dzia┼éy┼äskich oraz Augusta Cieszkowskiego, wielkiego filozofa, ekonomisty i spo┼éecznika. Wybuch Powstania Styczniowego przerwa┼é te prace. W 1866 roku August Cieszkowski ofiarowa┼é na cele szko┼éy folwark ┼╗abikowo oraz pieni─ůdze niezb─Ödne do adaptacji budynków i pilnych inwestycji. Dzi─Öki tej hojnej darowi┼║nie, a tak┼╝e funduszom zebranym ze sk┼éadek oraz subwencji Bazaru, z inicjatywy Centralnego Towarzystwa Gospodarczego Wielkiego Ksi─Östwa Pozna┼äskiego zosta┼éa powo┼éana do ┼╝ycia 21 listopada 1870 roku Szko┼éa Rolnicza, która dla uczczenia pami─Öci zmar┼éej ┼╝ony Augusta Cieszkowskiego przybra┼éa imi─Ö Haliny.

By┼éa to jedyna wy┼╝sza uczelnia na ziemiach polskich pod zaborem pruskim. Po trzech latach dzia┼éalno┼Ťci szko┼éa zosta┼éa przekszta┼écona w Wy┼╝sz─ů Szko┼é─Ö Rolnicz─ů z trzyletnim programem studiów. Schemat studiów by┼é bardzo podobny do dzisiejszego. Na zako┼äczenie studiów absolwenci zobowi─ůzani byli przed┼éo┼╝y─ç do egzaminu ko┼äcowego prac─Ö dyplomow─ů i bronili j─ů publicznie. Wybitni profesorowie pracuj─ůcy w ┼╗abikowie to mi─Ödzy innymi dyrektor Juliusz Leon Au, Antoni Sempo┼éowski, Józef Demby, Szcz─Ösny Kudelka, Józef Rivoli, Zygmunt Ro┼Ťciszewski, Napoleon Urbanowski.

Na uwag─Ö zas┼éuguje fakt, ┼╝e szko┼éa ta powsta┼éa wy┼é─ůcznie z inicjatywy i ofiarno┼Ťci obywateli spo┼éecze┼ästwa wielkopolskiego, w przeciwie┼ästwie do uczelni rolniczych w pozosta┼éych zaborach, które korzysta┼éy z subwencji pa┼ästwowych, b─ůd┼║ by┼éy uczelniami pa┼ästwowymi.

Poniewa┼╝ j─Özykiem wyk┼éadowym by┼é j─Özyk polski, szko┼éa skupia┼éa polsk─ů m┼éodzie┼╝ i profesorów ze wszystkich zaborów i sta┼éa si─Ö o┼Ťrodkiem kultury i patriotyzmu. Zrozumia┼ée, ┼╝e dzia┼éalno┼Ť─ç szko┼éy budzi┼éa niepokój w┼éadz pruskich.
Szko┼éa Haliny dzia┼éa┼éa jedynie sze┼Ť─ç lat. Bezpo┼Ťredni─ů przyczyn─ů rozwi─ůzania Szko┼éy by┼éo wydalenie uczniów i profesorów ┼╝abikowskich pochodz─ůcych z innych zaborów. By┼é to ┼Ťwiadomy akt polityczny ze strony w┼éadz pruskich, zmierzaj─ůcych do rozwi─ůzania Szko┼éy i jej upadku. Wy┼╝sza Szko┼éa Rolnicza im. Haliny zosta┼éa zamkni─Öta w chwili nasilaj─ůcej si─Ö antypolskiej polityki rz─ůdu pruskiego 1 pa┼║dziernika 1876 roku.

Dzia┼éalno┼Ť─ç Szko┼éy rozbudzi┼éa w spo┼éecze┼ästwie przekonanie o potrzebie wiedzy rolniczej: praktycznej i teoretycznej. By┼éo to dyktowane w znacznej mierze zale┼╝no┼Ťci─ů wzrostu produkcji od wykorzystania w rolnictwie zdobyczy nauki, które wprowadzane b─Öd─ů do gospodarstw przez wykszta┼éconych rolników. Dzia┼éalno┼Ť─ç popularyzatorska w tym zakresie koncentrowa┼éa si─Ö na dorocznych zjazdach Centralnego Towarzystwa Gospodarczego. Wa┼╝n─ů rol─Ö odegra┼éo równie┼╝ powsta┼ée 13 lutego 1857 roku Pozna┼äskie Towarzystwo Przyjació┼é Nauk, którego pierwszym prezesem by┼é patron naszej Uczelni, August Cieszkowski.

Nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e Szko┼éa Haliny nie by┼éa pierwsz─ů uczelni─ů rolnicz─ů na terenie ziem Polski. Pocz─ůtki szkolnictwa rolniczego to prze┼éom XVIII i XIX wieku. Pierwsze wyk┼éady po┼Ťwi─Öcone rolnictwu odbywa┼éy si─Ö od roku 1791 w Akademii Zamojskiej, a od 1820 roku na Uniwersytecie Wile┼äskim. Na tym┼╝e Uniwersytecie powsta┼éa pierwsza na ziemiach polskich katedra gospodarstwa wiejskiego, natomiast w 1820 roku w Marymoncie pod Warszaw─ů powsta┼é pierwszy Instytut Agronomiczny.


┼╣ród┼éa

  1. Cali┼äski T. (1982): Zarys historii akademickich studiów rolniczych i le┼Ťnych w Poznaniu i tradycji naukowych Akademii Rolniczej w Poznaniu. Odczyt wyg┼éoszony w styczniu 1982 na spotkaniu z nauczycielami akademickimi Akademii Rolniczej w Poznaniu
  2. Dembi┼äski F. (1970): Wy┼╝sza Szko┼éa Rolnicza im. Haliny w ┼╗abikowie. Dzieje Akademickich Studiów Rolniczych i Le┼Ťnych w Wielkopolsce 1919-1969. PWI, Pozna┼ä
  3. Rutkowski M., Potok A. (1981): Wydzia┼é Rolniczy: Geneza Akademickich Studiów Rolniczych w Poznaniu. 60 lat Akademickich Studiów Rolniczych i Le┼Ťnych w Poznaniu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, tom specjalny CXXXV, Pozna┼ä
  4. Zwoliński J. (1974) Słowo Wstępne, Akademia Rolnicza w Poznaniu w XXX leciu Polski Ludowej, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, tom specjalny LXXV, Poznań

Opracowała: Małgorzata Graczyk

Wersja do druku