zaloguj si─Ö   |    mapa strony   |
RSS
SmodCMS

  1. Pierwsze publikacje (1945-1970)

Pocz─ůtek zastosowa┼ä rolniczych statystyki matematycznej w Poznaniu to utworzenie w roku 1945 na Wydziale Rolniczo-Le┼Ťnym Uniwersytetu Pozna┼äskiego Katedry Do┼Ťwiadczalnictwa Rolniczego i Biometrii (KDRiB). Kierownikiem Katedry zosta┼é profesor Stefan Barbacki. Wkrótce do┼é─ůczyli do Niego kolejni wspó┼épracownicy. Tym samym rozpocz─ů┼é si─Ö szybki rozwój naszej Katedry, o którym ┼Ťwiadczy ró┼╝norodna tematyka badawcza oraz bardzo du┼╝a liczba publikacji.

W latach powojennych wa┼╝nym problemem by┼éo, aby publikowane prace pomaga┼éy hodowcom. Celem tych publikacji by┼éa odpowied┼║ na pytanie, w jaki sposób przyspieszy─ç produkcj─Ö ro┼Ťlin w oparciu o mo┼╝liwo┼Ťci, które daje wspó┼éczesna nauka i technika oraz optymalizacja metod wnioskowania i oceny w rolnictwie. St─ůd pierwsze prace opublikowane przez pracowników Katedry to opracowania zalece┼ä agrotechnicznych, wyniki bada┼ä dotycz─ůce rozwoju i przemian populacyjnych ┼éubinu, wyki ozimej oraz innych ro┼Ťlin str─ůczkowych. Ponadto, analiza wyników do┼Ťwiadcze┼ä z odmianami zbó┼╝, poradniki omawiaj─ůce metody hodowli nowych odmian ro┼Ťlin. W artyku┼éach omawiano tematyk─Ö poliploidalno┼Ťci w genetyce i hodowli ro┼Ťlin. Równocze┼Ťnie du┼╝y nacisk by┼é po┼éo┼╝ony na rozwój metod teoretycznych i ich zastosowania do oceny wyników do┼Ťwiadcze┼ä. Prace dotyczy┼éy do┼Ťwiadcze┼ä kombinowanych, zastosowania analizy wariancji do zagadnie┼ä sadowniczych, wyznaczania b┼é─Ödu metody eksperymentalnej. Prace by┼éy publikowane g┼éównie po polsku, w podr─Öcznikach i w czasopismach: Poradnik Rolnika, Post─Öpy Nauk Rolniczych, Nowe Rolnictwo, Wiedza Rolnicza, Nauka Polska, Roczniki Nauk Rolniczych.

W pierwszych latach istnienia Katedry, oprócz prof. Barbackiego, pracowali w niej Eugeniusz Bilski, Regina Elandt oraz Tadeusz Cali┼äski. Ogromny dorobek publikacyjny profesora Barbackiego zosta┼é omówiony w rozdzia┼éach 4 i 5. Profesor Eugeniusz Bilski rozwa┼╝a┼é w swoich pracach uk┼éady o blokach niekompletnych, uk┼éady kratowe, uk┼éady z obiektem kontrolnym, analiz─Ö wspó┼ézmienno┼Ťci, metody oceny warto┼Ťci biologicznej i technologicznej odmian buraków. Profesor Bilski opublikowa┼é w 1962 roku rozdzia┼é pt. Metodyka i analiza statystyczna wieloobiektowych do┼Ťwiadcze┼ä stosowanych w hodowli, w ksi─ů┼╝ce „Hodowla buraka cukrowego”. Praca ta stanowi┼éa przez wiele lat kompendium wiedzy na temat hodowli nowych odmian. Jest po┼é─ůczeniem wiedzy historycznej z elementami genetyki i cytologii gatunku oraz metod hodowlanych i statystycznych. Profesor Bilski zajmowa┼é si─Ö równie┼╝ analiz─ů do┼Ťwiadcze┼ä z odmianami cykorii, marchwi, buraka, zbó┼╝, które by┼éy przeprowadzane w stacjach oceny odmian. Opracowywa┼é wytyczne dotycz─ůce metodyki mi─Ödzynarodowych do┼Ťwiadcze┼ä odmianowych oraz omawia┼é metody pobierania próbek nasion buraka cukrowego.

Profesor Regina Elandt w swojej pracy naukowej zajmowa┼éa si─Ö analiz─ů wariancji w z┼éo┼╝onych zagadnieniach sadowniczych, metodami syntez statystycznych do┼Ťwiadcze┼ä jednopowtórzeniowych, przedzia┼éami ufno┼Ťci. Prowadzi┼éa badania dotycz─ůce stosowania testów interakcji w do┼Ťwiadczeniach wieloletnich i wielokrotnych, testów dla ró┼╝nic oraz testów nieparametrycznych w zagadnieniach do┼Ťwiadczalnictwa rolniczego. Pisa┼éa na temat zastosowania kontrastów ortogonalnych i regresji krzywoliniowej przy opracowaniu wyników do┼Ťwiadcze┼ä fitopatologicznych. Bada┼éa warunki okre┼Ťlaj─ůce eksperymentalny b┼é─ůd metody, statystyczne prawid┼éowo┼Ťci wyst─Öpowania zjawisk w czasie i przestrzeni. W swoich pracach, profesor Elandt omawia┼éa równie┼╝ zagadnienia dotycz─ůce zmniejszenia liczby powtórze┼ä oraz eliminacji dwukierunkowej zmienno┼Ťci glebowej za pomoc─ů krzywych parabolicznych.

Profesor Tadeusz Cali┼äski prowadzi┼é badania nad interakcj─ů w seryjnych do┼Ťwiadczeniach z odmianami ro┼Ťlin, ustaleniem metod obserwacji oraz ich liczebno┼Ťci dla d┼éugoterminowych prognoz w ochronie ro┼Ťlin. W publikowanych pracach omawia┼é podstawy teoretyczne, metody planowania i analizy wyników do┼Ťwiadcze┼ä wielokrotnych, wieloletnich i nieortogonalnych. Profesor Cali┼äski zajmowa┼é si─Ö równie┼╝ analiz─ů skupie┼ä, zastosowaniem uogólnionej odleg┼éo┼Ťci mi─Ödzy próbami wielozmiennymi, procedurami testów jednoczesnych w wielozmiennej analizie wariancji i pokrewnymi metodami wielowymiarowymi. Rozwa┼╝a┼é zastosowania kontrastów ortogonalnych do badania interakcji.

Nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e w grudniu 1946 roku uda┼éo si─Ö prof. Barbackiemu wznowi─ç wydanie „Przegl─ůdu Do┼Ťwiadczalnictwa Rolniczego”. W 1951 roku profesor Stefan Barbacki opublikowa┼é monografi─Ö „Do┼Ťwiadczenia kombinowane”, na której wychowa┼éo si─Ö wiele pokole┼ä do┼Ťwiadczalników polskich. Wa┼╝nym osi─ůgni─Öciem dla Katedry by┼éo wydanie w roku 1964 przez Regin─Ö Elandt podr─Öcznika „Statystyka matematyczna w zastosowaniu do do┼Ťwiadczalnictwa rolniczego”. Ksi─ů┼╝ka ta zosta┼éa bardzo dobrze przyj─Öta przez statystyków i szerokie grono pracowników, zajmuj─ůcych si─Ö do┼Ťwiadczalnictwem rolniczym w Polsce. Do dzisiaj ten podr─Öcznik jest jedn─ů z podstawowych lektur statystyków i do┼Ťwiadczalników.

Do roku 1963 Zak┼éad Do┼Ťwiadczalnictwa Rolniczego i Biometrii wchodzi┼é w sk┼éad Katedry Genetyki i Hodowli Ro┼Ťlin. Po wyodr─Öbnieniu zosta┼é przekszta┼écony w Katedr─Ö Statystyki Matematycznej i dzia┼éa┼é na Wydziale Rolniczym. Kierownictwo Katedry obj─Ö┼éa docent Regina Elandt. W jednostce rozpocz─Öli dzia┼éalno┼Ť─ç naukow─ů nowi pracownicy: w roku 1966 Bogumir Grala, w 1967 Bronis┼éaw Ceranka i Bogumi┼éa Sikora, w 1970 Rados┼éaw Kala i Wies┼éaw Wagner. Publikowane wyniki bada┼ä dotyczy┼éy syntezy wyników do┼Ťwiadcze┼ä odmianowych z j─Öczmieniem, burakiem, ┼╝ytem i marchwi─ů, grochem, peluszk─ů, bobikiem, ┼éubinem pastewnym. Publikacje zawiera┼éy podstawy planowania do┼Ťwiadcze┼ä kombinowanych i serii do┼Ťwiadcze┼ä, podstawy metodyczne do┼Ťwiadcze┼ä polowych. Omawiano zagadnienia dotycz─ůce regresji krzywoliniowej. Starano si─Ö ujednolici─ç terminologi─Ö i symbolik─Ö statystyczn─ů w do┼Ťwiadczalnictwie rolniczym. Kontynuowano badania nad rozwojem metod analizy wyników do┼Ťwiadcze┼ä wieloodmianowych. Pracownicy Katedry omawiali w swoich pracach krzy┼╝ówki diploidalne i tetraploidalne, zagadnienia szeroko rozumianej ochrony ro┼Ťlin, wielozmiennej analizy wariancji oraz zastosowania uogólnionej odleg┼éo┼Ťci mi─Ödzy próbami wielozmiennymi, zastosowania metod statystycznych w systematyce gleb i badaniach fonetycznych.

Ju┼╝ w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych pracownicy KDRiB opublikowali prace w j─Özyku angielskim w czasopismach: Bulletin de l’Académie Polonaise des Sciences, Journal of the Royal Statistical Society, Annals of Mathematical Statistics, Sankhya, Biometrics.


┼╣ród┼éa

  1. Akademia Rolnicza w Poznaniu w XXX-leciu Polski Ludowej, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, P-ń, 1973
  2. Cali┼äski T. (1982): Zarys historii akademickich studiów rolniczych i le┼Ťnych w Poznaniu i tradycji naukowych Akademii Rolniczej w Poznaniu. Odczyt wyg┼éoszony w styczniu 1982 na spotkaniu z nauczycielami akademickimi Akademii Rolniczej w Poznaniu
  3. Cali┼äski T. (1995): Statystyka matematyczna i biometria w O┼Ťrodku Pozna┼äskim. Sesja Naukowa z okazji 75 rocznicy powstania Uniwersytetu w Poznaniu pod redakcj─ů Zbigniewa Palki, Wydawnictwo Naukowe UAM
  4. Dziesięciolecie Zakładu Metod Matematycznych i Statystycznych 1971-1981, P-ń 1981
  5. Kronika Wy┼╝szej Szko┼éy Rolniczej w Poznaniu za lata akademickie 1951/52 – 1958/59, P-┼ä 1959
  6. 60 lat Akademickich Studiów w Poznaniu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, P-┼ä 1981
  7. 70 lat Akademickich Studiów w Poznaniu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu, P-┼ä 1989

Opracowanie: M. Graczyk, J. Krzyszkowska

Wersja do druku